Nationale Kerkenaanpak vooral positief voor monumentale kerken

Petra Stassen

Mr. Petra Stassen is voorzichtig positief over de Nationale Kerkenaanpak. "Het signaal vanuit de overheid is positief, maar hoe kunnen kerken hierop reageren? Voor hen is van belang dat zij de voor hun goede gebouwen behouden." Kerkmagazine interviewde de directeur Kerkelijk Waardebeheer.

Wat betekent de nationale Kerkenaanpak voor plaatselijke kerken?

De nationale kerkenaanpak betekent dat zij in gesprek kunnen gaan met de burgerlijke overheid om samen te gaan werken aan hun eigen toekomst met daarin inbegrepen voldoende kerkgebouwen. Niet teveel en zeker ook niet te weinig.

Wat hebben niet-monumentale kerken hier aan?

Niet monumentale kerkgebouwen zijn voor ‘liefhebbers’ van kerkgebouwen geen interessante groep. Wel voor projectontwikkelaars en anderen, die er ‘iets mee willen’. In eerste instantie kun je dus concluderen dat de niet monumentale kerkgebouwen er niet veel mee opschieten. Door de focus op monumenten is de kans groter dat derden handig ‘krenten uit de pap’ komen halen, waardoor kerken financieel meer moeten inleveren.

Waarom zouden kerken (toch) gebruik moeten maken van de geboden kansen en de dialoog moeten aangaan?

Omdat dialoog belangrijk is. In het verleden was er veel meer contact tussen plaatselijke kerkelijke en burgerlijke overheden. Dat moet terugkomen. Op het terrein van diaconie bestaan er meestal wel goede contacten, maar rondom de plaats van kerken en het kerkgebouw in de samenleving niet. Te snel wordt verwezen naar de ‘scheiding van kerk en staat’, die dat zou verhinderen. Maar dat is onzin. Kerkgebouwen en hun toestand gaan ons allemaal aan. Dialoog is belangrijk omdat kerken over herbestemming van hun gebouwen niet alleen kunnen beslissen. Er is altijd overleg nodig, met name met de burgerlijke overheid, maar ook met anderen.

Ziet u zuiver kansen voor monumentale kerken, of mist u belangrijke punten?

Voor Rijks monumentale kerkgebouwen zie ik wel kansen, bij de Provinciale ook nog wel, maar bij de gemeentelijke niet veel meer dan tot nu toe. Er is bij de gemeenten geen budget voor herbestemming van kerkgebouwen. De ervaring leert dat er bij herbestemming van monumenten (fors) geld bij moet. In de praktijk betekent dit dat er op zoek moet worden gegaan naar financiële middelen. Als iedereen samen dezelfde kant op wil lukt dat. Het vraagt veel inzet en vooral: creativiteit.  

Er liggen dus kansen voor kerken?

Door de nationale Kerkenaanpak geeft de burgerlijke overheid aan dat zij zich het kerkenvraagstuk aantrekt. Dat is winst, het is toch een handreiking en een signaal naar de kerken. Na jaren van gebrek aan communicatie, is er nu een concreet voorstel om daartoe te komen. Dat kun je alleen positief waarderen.
Tegelijkertijd is het de vraag hoe kerken hierop kunnen reageren. Voor hen is het van belang om de voor hun goede gebouwen te behouden. Daarmee bedoel ik: de kerkgebouwen die passen bij datgene dat zij voorstaan en uit willen dragen. Dat kunnen kerken alleen zelf bedenken en beslissen.
Ik hoop niet dat derden straks voor kerken gaan bepalen wat er met de kerkgebouwen moet gebeuren. Dat zou voor de toekomst van kerken, voor de boodschap die zij uit willen dragen, niet gunstig zijn. Ik denk zelf dat er maatschappelijk echt behoefte is aan kerkenwerk in allerlei vormen. De vraag is natuurlijk of onze gesprekspartners dat optimisme delen.

Tekst: Marco van de Wetering | Foto: Kerkelijk Waardebeheer

Websites:
Kerkelijk Waardebeheer - www.kerkelijkwaardebeheer.nl