Kruispuntkerk Pesse kiest voor licht en ruim

Interieur kerkgebouw Kruispuntkerk na de verbouwing
Nieuwbouw achter het kerkgebouw

Tekst: Kees Posthumus | Beeld:  PKN Pesse en Kerkmagazine

De Kruispuntkerk in Pesse is gerenoveerd, uitgebreid met nieuwbouw en heet nu Ontmoetingskerk. Half mei zette de kerk de deuren wijd open om dorpsbewoners een kijkje in het nieuwe gebouw te geven.

De nieuwe Ontmoetingskerk is de voormalige gereformeerde kerk, gebouwd in 1937. Twee jaar geleden werd de hervormde kerk, tweehonderd meter verder, verkocht. Hij staat er nu verlaten en verwaarloosd te verkommeren. Mogelijk hergebruik kwam nog niet van de grond. De pastorie werd eind vorig jaar verkocht en wordt bewoond. Het duurde tien tot vijftien jaar voordat de fusie tussen Hervormde Gemeente en Gereformeerde Kerk, vier jaar geleden, een feit was. Nu was het tijd geworden om een toekomstbestendig gebouw neer te zetten, waar alle kerkleden zich thuis kunnen voelen en iedereen ‘nieuw’ is. De Ontmoetingskerk staat ongeveer in het midden van de drie kernen Pesse, Fluitenberg en Stuifzand.

180 graden
Kerklid Lammert Metselaar is redacteur van het plaatselijke kerkblad Onderweg en vanuit die functie goed op de hoogte van het bouwproject. Hij vertelt: “Bij de hervormde kerk konden we gebruik maken van zalen, hier was dat niet zo. In 2017 begonnen we met de plannen voor de vernieuwbouw. Wij riepen de hulp in van liturgisch ontwerper Pim van Dijk. Met een klankbordgroep van twintig gemeenteleden, van jong tot oud, brainstormde hij over de toekomst van de gemeente. ‘Ontmoeting’ moest een centraal uitgangspunt worden, ontmoeting met de Heer, ontmoeting met elkaar.”
Kerkrentmeester Bert van der Zwaag: “Eerst wilden wij de kijkrichting van de kerkzaal hetzelfde laten. De entree van kerk zat aan de voorkant van de kerk, aan het plein. Als je binnenkwam, via twee nauwe portaaltjes, keek je tegen het orgel aan met daaronder de preekstoel. Pim kwam met het idee om de kijkrichting 180 graden te draaien en onder het orgel binnen te komen. Zo ontstond voor de ingang van de kerkzaal een mooie ontmoetingsruimte.” De bouw kende twee fasen. Eerst werd in het voorjaar van 2018 de nieuwbouw gerealiseerd, met een algemeen gedeelte, twee zalen, een nieuwe grote keuken, een nieuwe toiletgroep. De kerkzaal bleef daarbij in gebruik. Na de bouwvak van 2018 werd de kerkzaal op het orgel na compleet gestript, en opnieuw ingericht. In die tijd kerkte de gemeente in de basisschool en in de Mariakerk van de naburige protestantse gemeente in Ruinen.

Akoestiek
Van der Zwaag: “De oude houten vloer ging er uit, er ligt nu een vloer van isolerend schuimbeton. In het beton zitten de luchtkanalen voor luchtverwarming en luchtverversing. Bovenop ligt vloerverwarming voor de basistemperatuur. Het zachtboardplafond werd vervangen door een gipsplafond.
Omdat we zoveel gingen veranderen, lieten wij voor de kerkzaal een akoestisch rapport maken door het GeluidBuro. Dat advies leidde tot aanpassingen: de aandachtswand achter het liturgisch centrum, de achterwand en de wand van het orgelbalkon zijn van akoestisch materiaal. De akoestiek wordt nu zelfs door muzikanten geroemd.” De kerkbanken zijn geveild en vervangen door stoelen. De zoektocht naar de juiste stoel kostte veel tijd, vanwege nieuwe eisen die worden gesteld aan de koppelingen. In de centrale ruimte staat als herinnering nog een opgeknapte kerkbank als informeel zitje.
Van der Zwaag: “De kerkzaal is wat aantal stoelen betreft kleiner geworden. Maar de installatie voor beeld en geluid is zo professioneel, dat we bij drukbezochte diensten mensen in de achterzaal kunnen laten luisteren en kijken, via de beamer en luidsprekers. Afgelopen zondag, tijdens een jeugddienst, zat ook die zaal helemaal vol. Een stekkertje er in en de installatie draait.”
Beeld en geluid zijn verzorgd door Schaapsound uit Zwolle. De installatie is geavanceerd, flexibel en toch eenvoudig te bedienen met een touchscreen. Twee schermen links en rechts van het liturgisch centrum worden gebruikt voor de projectie van de liturgie.

Schuifdeuren
Tijdens de rondleiding ruik je hoe nieuw alles nog is. De nieuwe grote zaal is multifunctioneel en voorzien van beamerscherm en geluid. Tip: zorg ervoor dat ook bij neergelaten beamerscherm het bordje ‘nooduitgang’ zichtbaar blijtt. De grote zaal is door een vouwwand gemakkelijk doormidden te delen. De nieuwe zalen kunnen worden verhuurd voor bijeenkomsten, verjaardagen en andere feesten. Dat is ook de bedoeling, het draagt bij aan een goede exploitatie van het gebouw. De nieuwe toiletten hebben schuifdeuren: de gang was te smal om gewone deuren te gebruiken. Zo wordt van de bestaande ruimte optimaal gebruik gemaakt en werden voldoende toiletten gerealiseerd. De nieuwe keuken is van alle gemakken voorzien en in Pesse gaat voortaan alles ‘soft close’ dicht.
Niet alles is vernieuwd. De houten vloer van de oude consistorie bleef liggen en is nu de vloer van de centrale hal. Zacht buigt de oude houten vloer nog zacht onder de voeten van de kerkgangers.

Glaskunst
Trots van de Ontmoetingskerk is de nieuwe kerkzaal, licht, wit en ruim, met strakke witte muren en nieuw liturgisch meubilair. Een groot verschil met de donkere sfeer in de vorige kerkzaal. Achter het liturgisch centrum staat een hoge aandachtswand, met een uitgespaard kruis er in. Je kunt het aanlichten in de verschillende kleuren van het kerkelijk jaar.
Van der Zwaag: “Hier bij de ingang staat een doopvont, met een grote glazen schaal. Op zondag zit daar water in en wie wil kan met zijn handen wat water voelen. Zo word je aan je doop herinnerd. Voor doopdiensten vullen we een kleinere doopschaal met water uit de grote schaal.”
Lammert Metselaar: “Kunstenaar Theun Krikke heeft glaskunst gemaakt in de liturgische meubels. Meubelmaker Ynse Heegstra ontwierp en maakte het eikenhouten frame van de meubels. Het maken van die glaskunst is echt monnikenwerk. Er zijn voorstellingen met oudchristelijke symbolen en Bijbelse voorstellingen. In het tafelmeubel zijn pinkstervoorstellingen te zien, met ‘welkom’ in verschillende talen, waaronder Maleis: salamat datang. Ik maak er een boekje over, met een toelichting op de voorstellingen.”

Duurzaamheid heeft in Pesse nauwelijks een rol gespeeld. Isolatie van het dak was even in beeld, maar werd vanwege de lange terugverdientijd afgeblazen. Er wordt wel zuinig gestookt, met vloerverwarming voor de basistemperatuur en extra warmte met luchtbehandeling.

In Pesse staat nu een kerkgebouw waar alle kerkgangers trots op zijn. Dat was een goede reden om van 8 tot 11 mei allerlei activiteiten te organiseren en zo de kerk feestelijk te openen. Daarbij worden nadrukkelijk alle inwoners van het dorp uitgemaakt. Kunnen ze direct zien waar ze de volgende keer hun verjaardag kunnen vieren, in de Ontmoetingskerk.

Links naar kerk en  leveranciers
Gemeente - www.pknpesse.nl
Adviezen - www.pimvandijkdesigns.nl
Bouw: www.hilberink-bouwbedrijf.nl
Installaties: www.meppelink-thuisinwarmte.nl
Beeld en geluid: www.schaapsound.nl
Akoestisch advies: www.geluidburo.nl
Houtwerk liturgische meubels: www.meubelmakerijheegstra.nl

Dit artikel is ook geplaatst in Kerkmagazine 2019-2.