Groningse megakerk in een fabriekshal

stadskerk groningen

De Stadskerk in Groningen wordt veel verhuurd en door grote groepen gebruikt. Tegelijk willen de Vrije Baptisten laagdrempelig blijven en huiselijkheid uitstralen. Dat is een hele uitdaging.

Al om een uur of tien ’s ochtends is het lekker druk. Van alle kanten komen studenten aangefietst om college te volgen in de grote zaal van de Stadskerk aan de Friesestraatweg. Dit is de kerk van de Vrije Baptistengemeente (VBG) in de stad Groningen. Sinds zeven jaar huurt deze gemeente een deel van het complex, dat lang geleden gebouwd werd als melkfabriek. Dat de productiehal ook een tijdje dienst gedaan heeft als bouwmarkt, is aan de buitenkant nog goed te zien. De wanden zijn bekleed met de voor bouwmarkten karakteristieke, lichtgrijze platen.

Altijd druk
“Druk is het eigenlijk altijd, vooral ‘s avonds”, zegt Thomas Bos. Hij is hoofd Beheer & Organisatie van de kerkelijke gemeente, die bestaat uit ongeveer 1600 gedoopte leden en zeker 400 kinderen tot 12 jaar. In diverse clubs en kringen wordt van alles georganiseerd. Veel activiteiten vinden plaats in dit gebouw. Daarnaast wordt ruimte beschikbaar gesteld aan derden. De gemeente ziet dit als missionaire activiteit en als dienst aan de stad. Dat wordt ook uitgedragen in de naam: Stadskerk. Natuurlijk moeten deze activiteiten niet strijdig zijn met kerk-zijn. De gedachte is dat wanneer stadsbewoners het gebouw al kennen, de drempel lager zal zijn om ook eens een kerkelijke activiteit of een dienst te bezoeken. Voor de verhuur worden lang niet altijd commerciële prijzen gevraagd. Missionair bezig zijn mag wat kosten, vinden de Vrije Baptisten. Overdag huren de Rijksuniversiteit Groningen en de Hanzehogeschool regelmatig ruimte voor colleges of tentamens. Bos: “We moeten inmiddels goed plannen, anders is er geen ruimte voor onze eigen activiteiten. Naast onze kerkzaal, met zo’n 1000 stoelen, is er een klein auditorium met ruimte is voor maximaal 350 stoelen en zijn er zeven kleinere zalen. Facilitair is de uitdaging eigenlijk om de zalen zo groot mogelijk te maken. Aan kleine zaaltjes hebben we niet meer zo veel. De groepen worden te groot. Hier en daar hebben we dus al wat wandjes weggehaald.” Medewerkers die gebruik maken van een vijftal kleine kantoren moeten ervoor zorgen dat de bureaus opgeruimd zijn als ze niet aanwezig zijn. Dan kunnen deze ruimten ook gebruikt voor kleine vergaderingen of pastorale gesprekken. De beschikbare ruimte wordt optimaal benut.

Portacabins
De Stadskerk maakt sinds 2012 gebruik van het gebouw. Door gestage groei van de gemeente was hun vorige gebouw echt te klein geworden. “Om onze visie in praktijk te kunnen brengen zochten we een multifunctioneel gebouw”, vertelt Bos. Het was een enorme uitdaging om de enorme bedrijfshal om te turnen tot sfeervolle kerk. Om de ruimte in te delen werd gebruik gemaakt van zogeheten portacabins, kant-en-klare ruimten die scholen wel gebruiken als noodlokalen. Speels tegen elkaar aan en op elkaar werd de ruimte daarmee ingedeeld. Er werden ruimten voor groepsactiviteiten in gemaakt, een keuken en een boekshop. De hal en de grootste zalen bleven hoog, net als het ‘koffiehuis’ dat ingeklemd ligt tussen een paar cabins. Deze ruimte is vooral geliefd onder jongeren.

Kleine kapel
Het gebouw moest ook een ruimte worden waar mensen zich comfortabel en thuis voelen. Dat is vooral zichtbaar in de kleine kapel aan de zijkant van het gebouw. Via een deurcode is deze altijd toegankelijk voor gemeenteleden. Daar heerst een heel andere sfeer dan oude dorpskerken gewoonlijk hebben, weet Bos. Maar je kunt je afvragen of die sfeer intussen niet veel te ver af staat van de belevingswereld van de meeste mensen. Andere delen van de voormalige melkfabriek worden verhuurd aan diverse bedrijven. Tegen de kerk aan bevindt zich een Toddlers Huis, een kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang voor de omliggende wijken. Op zondag huurt de kerk deze faciliteiten voor de opvang van peuters en kleuters. De naschoolse opvang maakt op zijn beurt gebruik van de pannakooi, de door hekwerk gevormde voetbalruimte, die de kerk achter het gebouw liet zetten. De kerk huurt de ruimte van een investeringsmaatschappij. Verbouw en inrichting kostten 1,3 miljoen euro, wat gedekt werd uit de verkoop van het oude gebouw en uit giften. Zes à zeven ton kwam van gemeenteleden die gevraagd werd allemaal een maandsalaris bij te dragen.

Interne facturen
Het beheer van het gebouw en het managen van het gebruik is een bedrijf op zich. Jaarlijks gaat er ongeveer een miljoen in om. Bos zelf heeft er een voltijdse betaalde baan aan. Hij heeft te maken met een stuk of zeven taakgroepleiders voor facilitaire zaken, waarvan er één betaald wordt voor twee dagen. Zij geven leiding aan een uitgebreid netwerk van vrijwilligers. Er zijn aparte teams voor onderhoud en veiligheid - van bedrijfshulpverlening tot parkeergelegenheid - en voor de doordeweekse openstelling en verhuur. Er is een kostersdienst voor de zondagen en een ICT-groep voor hard- en software. Een groep voor licht, geluid en projectie valt onder de pastor diensten. De professionele keuken, waarin maaltijden verzorgd kunnen worden voor groepen tot ongeveer 250 personen, heeft een eigen team. De keuken werkt helemaal volgens de HACCP-normen voor hygiëne. De vele doelgroepen hebben budgetten gekregen, die ze ook kunnen inzetten voor maaltijden, drankjes en hapjes. Intern worden die dan gefactureerd, waardoor de keuken zichzelf bedruipt. De keuken heeft geen winstoogmerk en wordt grotendeels door vrijwilligers gerund. Er wordt voldoende berekend om de inventaris up-to-date te houden.

Doopbad
Hoe groter de organisatie en het verhuur worden, hoe zorgvuldiger er gewerkt moet worden. De BHV moet op orde zijn, keuken en technische installaties moeten voldoen aan alle regels en wetten. En zo hoort het ook, vindt Bos. “Je moet er toch niet aan denken dat bij de eerste van de elf kerstdiensten de stoppen er al uit vliegen.” Het enorme podium in de grote zaal beschikt niet alleen over een forse batterij lichten en andere elektrische apparatuur. Onder een luik zit ook een kruisvormig doopbad ingebouwd dat volautomatisch gevuld en opgewarmd kan worden. Bos is trots op de enorme groep vrijwilligers die de tent draaiende houdt. De Vrije Baptistengemeente beschikt over heel veel expertise. Tegelijk moeten voor bepaalde taken soms specialisten ingehuurd. Daar ontkom je niet aan als je moet opschalen, en dat is precies wat de Stadskerk doet.

Tekst en beeld: Dick Vos